Microfotografie

Inleiding
Het verzamelen van van mineralen en fossielen is op zichzelf al een leuke en informatieve hobby. Daarbij komt kijken dat er naast het verzamelen alleen ook nog een aantal specificaties binnen deze hobby bestaan. Er zijn mensen die het bewerken van de mineralen als neven-hobby hebben. Zij zijn bijvoorbeeld gespecialiseerd in zagen, slijpen, trommelen of polijsten. Anderen facetteren (half-) edelsten tot prachtige sieraden. Weer anderen specialiseren zich in de edelsteenkunde (gemmologie). Zelf zaag ik af en toe ook wat stukken die vervolgens op een trilpan worden gepolijst. Als alles goed verloopt is het resultaat prachtig. Naast het zagen ben ik regelmatig met het fotograferen van mineralen bezig.

In dit artikel wil ik graag wat uitleg geven over het fotograferen van mineralen, en dan met name de microfotografie. Hoe begin je? Wat heb je nodig? En hoe ga je te werk?
Nog wat tips en natuurlijk een paar eindresultaten.

Veel plezier,
Marcel van Mosseveld


Inhoud:
Apparatuur
Onderdelen
Verlichting
Uitbreiding
Opstelling
Voorbeelden


Apparatuur
De apparatuur die ik voor het fotograferen gebruik is op zich betaalbaar voor iedereen. Daardoor is dit artikel voor iedereen geschikt. Het heeft weinig nut om een artikel te schrijven waarin apparatuur wordt beschreven welke practisch onbetaalbaar is.

Zelf maak ik gebruik van het volgende:

- stereo microscoop
- koudlicht bron met drie-armige lichtgeleider
- spiegelreflex-camera
- adapterring
- microscoopadapter
- focuseeropzet met condensorlens
- conversiefilters


Onderdelen
In deze paragraaf wil ik de gebruikte onderdelen doornemen en hun functie toelichten. Te beginnen bij de microscoop; een Euromex stereo microscoop, model BMK.

Ik heb destijds voor deze microscoop gekozen omdat dit model ontzettend veelzijdig is. Vooral de BM-serie. Hetzelfde model is ook in het bezit van onze Stichting, en wordt op de clubavonden gebruikt. Het grootste voordeel is het grote bereik. Door de zware voet is de BMK erg stabiel. De lange arm zorgt er voor dat de werkafstand extra groot is. Dit is handig bij grote mineralen. De optische uitrusting bestaat uit een paar groothoek-oculairen en twee uitwisselbare objectieven. Hiermee kunnen vergroting van 10x en 20x worden verkregen.


Tussen de camera en de microscoop komt een microscoopadapter (B + C). Deze verbindt de camera met de microscoop. De kleine adapter-buis (C) wordt aan de microscoop bevestigd. Daar overheen past de grote buis (B). Het merk van de camera is bepalend voor de soort adapter-ring (A). In mijn geval een Pentax. Voor iedere camera is een andere soort adapterring.
Deze adapterring wordt in dit geval via een zg. "bajonet-sluiting" aan de 'body' bevestigd.


De andere zijde is schroefdraad dat op de microscoopadapter past. Voor bijna alle merken is wel een ring te verkrijgen. Neem hierover eventueel contact op met de leverancier. Die kan precies vertellen welk type ring je nodig hebt.


Verlichting
Zodadelijk de complete volgorde van bevestigen, maar nu eerst het belangrijkste, nl. de verlichting. Wanneer deze niet optimaal is, lukt zo goed als zeker geen enkele foto. Aangezien alle normale lampen na korte tijd erg warm worden, is het verstandig met koudlicht te werken. Een koudlichtbron is voor microfotografie de ideale soort verlichting. De koudlichtbron (het kastje) bevat een halogeen lamp. De buigzame 'armen' bevatten glasvezel-kabel welke het licht geleidt.

Er kan worden gekozen uit een één-, twee- of driearmige lichtgeleider.
Ik heb voor de laatste gekozen omdat de drie armen voor de juiste belichting -met zo min mogelijk schaduw- zorgen.


Uitbreiding
Voor een beter resultaat is het tevens verstandig te investeren in een focuseeropzet-set met conversiefilters

Wat houdt dit precies in?
De focuseeropzet schuif je over het uiteinde van iedere lichtarm. Vervolgens is het mogelijk om de uitkomende lichtstraal op een bepaalde positie te focussen. Hierdoor wordt de lichtbundel nog sterker. De conversiefilters maken het mogelijk om kleuropnamen met een daglichtfilter te maken. Zonder deze filter onstaan er afwijkende kleuren. De filter heeft nl. een blauwe kleur dat het gele licht filtert naar wit licht.


De opstelling
Wat is nu de volgorde van in elkaar zetten? We beginnen met één van de oculairen uit de microscoop te halen. Deze zijn er gewoon uit te schuiven. Daarna wordt de kleine buis (C) van de adapter bevestigd. Aan de camera komt de adapterring (A) met daaraan de grote buis (B) geschroefd. Dit geheel komt over de kleine buis (C). Als alles stevig vast zit kan het fotograferen beginnen.

Voorbeelden

Hiernaast staan enkele voorbeelden van micro-opnames gemaakt met mijn BMK-stereomicroscoop.